Catalaanse tradities met kerst

De kerst staat voor de deur en dat is te merken! Heel Barcelona hangt vol met kerstverlichting. Je kunt je in de stad vergapen aan meer dan 100 kilometer verlichting verspreid over bijna 400 straten. Het ziet er supergezellig uit allemaal! Misschien denk je niet gelijk aan Barcelona voor een stedentrip in december, maar ik kan je verzekeren dat je hier helemaal in de kerstsfeer komt. Vandaag zal ik je wat meer vertellen over kerst in Barcelona en een aantal Catalaanse kersttradities.

Kerstmarkten

Vanaf eind november vind je meerdere kerstmarkten in de stad. De allerbekendste is de Feria de Santa Llúcia. Deze bevindt zich voor de kathedraal en is de oudste kerstmarkt van de stad. Dit jaar is om precies te zijn de 231e keer dat de markt weer staat! Met maar liefst 287 stalletjes kun je hier je hart ophalen aan de kerstprullaria. Denk dan vooral aan kerstdecoratie, kerstbomen, figuurtjes voor in de kerststal, etc.

Een iets minder grote kerstmarkt vind je in het parkje voor de Sagrada Familia. Je vindt hier van hetzelfde spul. Eigenlijk is het allemaal hetzelfde wat je ziet, maar toch is het leuk om even over de kerstmarkt te wandelen en een klein souvenirtje mee te nemen!

Caga Tió

De Caga Tió is iets typisch Catalaans. Het is een magische boomstronk met pootjes en een gezichtje aan wie de kinderen eten moeten geven, zodat hij vervolgens op kerstavond cadeautjes ‘uitkakt’ (vandaar de naam). Oliver heeft er één in de klas staan en elke dag geven de kinderen hem biscuitjes en mandarijntjes. Ook is hij bedekt met een dekentje, zodat hij het niet koud heeft. Thuis hebben we uiteraard ook een (klein) exemplaar. Op kerstavond slaan de kinderen de Caga Tió met een stok en zingen het volgende liedje:

Caga tió
ametlles i torró
no caguis arangades
que són massa salades
caga torrons
que són més bons
Caga tió
ametlles i torró
si no vols cagar
et donaré un cop de bastó
Caga tió!

De vertaling hiervan is:

Caga tió
amandelen en nougat
kak geen haringen
want die zijn zo zout
kak nougat
dat is lekkerder
Caga tió
amandelen en nougat
en als je niet wil kakken
dan geef ik je een klap met de stok
Caga tió!

 

Maar opgelet! De Caga tió kan ook kool uitkakken als de kinderen zich niet goed gedragen hebben!

El caganer

Uiteraard mag ook de traditionele kerststal niet ontbreken in de Spaanse huishoudens. Op de kerstmarkten kun je hier van alles voor kopen: figuurtjes, huisjes, dieren, mos, zand, zelfs riviertjes en watervalletjes. Je kunt het zo gek niet bedenken. In de Catalaanse kerststallen zul je ook een figuurtje zien dat je niet zo snel in andere kerststallen ziet: el caganer. Oftewel de ‘kakker’ (in de letterlijke betekenis van het woord).  Dit is een mannetje dat gehurkt met zijn broek op zijn enkels zijn behoefte zit te doen. Deze wordt meestal in een hoekje van de kerststal gezet (niet te opvallend). Men gelooft dat de caganer met zijn ontlasting de grond vruchtbaarder maakt en dus staat de caganer voor voorspoed. Als je hem niet plaatst, kun je wel eens pech hebben! Het grappige is dat de caganer niet alleen in de traditionele uitvoering verkrijgbaar is (een boer met de typisch Catalaanse rode muts op zijn hoofd), maar ook in de vorm van bekende mensen, zoals politici, artiesten en voetballers. Zo is het dus niet ongebruikelijk dat je in een Catalaanse kerststal een poepende Messi ziet zitten.

El caganer

Kerstviering

In Spanje is de belangrijkste viering op kerstavond, la Nochebuena. Er wordt dan uitgebreid gedineerd met de familie en dat begint pas laat. Meestal is men pas na middernacht klaar met eten! Daarna wordt er nog nougat gegeten, worden er villancicos (typische kerstliedjes) gezongen en worden de cadeautjes opengemaakt.

Op eerste kerstdag, el día de Navidad, wordt er ’s middags met elkaar gegeten. Een typisch Catalaans gerecht voor eerste kerstdag is sopa de galets. Galets zijn grote pastaschelpen. De soep is verder gevuld met vlees, spek, ei, brood en groenten. Verspreid door Barcelona zie je ook op verschillende plekken van deze grote pastaschelpen op straat staan tijdens de decembermaand.

Tweede kerstdag is in Catalonië ook een vrije dag, maar in de rest van Spanje is dat niet het geval. Daar hebben wij dus mazzel mee. Deze dag heet San Esteban. Op deze dag is het gebruikelijk canelones te eten, waarin de resten worden verwerkt van kerstavond en eerste kerstdag.

Een gedeelte van de kerststal bij Oliver op school

Oud & Nieuw

Oud & Nieuw, in het Spaans Nochevieja, wordt wederom aan tafel gevierd met de familie. Er wordt weer de hele avond gegeten tot het tijd is voor de campanadas, de 12 klokslagen om het nieuwe jaar in te luiden. Tijdens de 12 klokslagen eet je 12 druiven, één bij elke klokslag, en doe je bij elke druif die je eet een wens voor het nieuwe jaar. Daarna wordt geproost met cava, de Catalaanse variant van champagne. Ook wordt gezegd dat je rood ondergoed moet dragen met Oud & Nieuw om veel geluk te krijgen. Baat het niet, dan schaadt het in ieder geval niet!

Reyes Magos

De kerstperiode wordt afgesloten met de komst van de Reyes Magos op 5 januari, waar ik al eerder over verteld heb. Een spannende gebeurtenis voor de Spaanse kinderen, vergelijkbaar met de komst van Sinterklaas in Nederland. 6 januari is vervolgens een vrije dag, zodat de kinderen met hun nieuwe speelgoed kunnen spelen. En dan komt er weer een einde aan alle feestelijkheden!

Nu weet je wat meer over hoe de kerst in Spanje en specifiek in Catalonië gevierd wordt. Zelf gaan wij dit jaar naar Nederland om Kerst en Oud & Nieuw te vieren. Dat belooft ook zeker heel gezellig te worden! Even terug denkend, besef ik me dat ik Oud & Nieuw niet meer in Nederland gevierd heb sinds ik in Barcelona woon. De laatste keer was in 2006, elf jaar geleden dus! Ik heb er dan ook heel veel zin in en kijk er naar uit weer eens lekker een ouderwetse oliebol te eten. En de druiven, die houden we er gewoon in, ook in Nederland. Je kan nooit te veel geluk hebben!

Ik wens al mijn lezers hele fijne en gezellige feestdagen!

5 thoughts on “Catalaanse tradities met kerst

  1. Leuk verhaal. Goed om te weten hoe het nou echt in elkaar zit met die “kakkers”. Nu eerst kerst in Nederland en dan op naar de typisch Nederlandse traditie: de oliebollen en appelflappen.

  2. Leuk om te lezen! Hier zijn villancicos ook mateloos populair. Heel leuk, maar als ik er te lang naar luister word ik echt knettergek 😛 Heel fijne feestdagen en een gelukkig 2018! xx

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *